Szczupak jesienią: kiedy bierze, gdzie stoi i o której

Jesień ma opinię najlepszej pory na szczupaka. Wielu wędkarzy czeka na jesienny żer, który podobno zaczyna się w konkretnym terminie. Badania wskazują raczej na wodę. Gdy stygnie, szczupak rozkłada aktywność na większą część dnia, a w jednym jeziorze w Niemczech połowy rosły. Na różnych jeziorach woda stygnie jednak z przesunięciem o całe tygodnie. Z tego tekstu dowiesz się, kiedy zaczynają się jesienne brania, o której godzinie łowić, gdzie stoi szczupak i co sprawdzić przed wyjazdem.

Jesienny żer szczupaka: fakt czy mit?

Badania żerowania nie pokazują wyraźnego jesiennego szczytu. Dzikie szczupaki w kanadyjskim jeziorze jadły najwięcej od maja do sierpnia, ze szczytem w czerwcu. Posiłek trawiły latem około dwóch dni, a zimą około dwunastu (Diana, 1979). W doświadczeniu w warunkach zbliżonych do naturalnych szczupaki potrzebowały najwięcej pokarmu pod koniec czerwca, a od października znacznie mniej (Johnson, 1966). Jedno badanie z Turcji wykazało za to najpełniejsze żołądki jesienią. Małe szczupaki miały tam też pełniejsze żołądki niż duże (Yazıcıoğlu z zespołem, 2018).

Z połowami jest inaczej. Naukowcy łowili szczupaki w małym jeziorze w Niemczech od wiosny do jesieni i zapisywali każdą rybę (Kuparinen z zespołem, 2010). Połowy rosły, gdy woda się ochładzała, przy mocnym wietrze i o zmierzchu. Spadały po dwóch dniach dużej presji wędkarskiej, a z ciśnieniem nie było żadnego związku. Coś w jesiennych braniach więc jest, przynajmniej w tym jeziorze. Przyszły razem ze stygnącą wodą, a data w kalendarzu była tylko przybliżoną wskazówką.

Kiedy bierze szczupak jesienią i przy jakiej temperaturze wody?

Obserwuj, kiedy woda w Twoim jeziorze spadnie poniżej około 19 °C. W doświadczeniach laboratoryjnych dorosły szczupak wybiera wodę o temperaturze od 19 do 20 °C (Casselman, 1978). W trzech jeziorach w Minnesocie duże szczupaki trzymały się wody od 16 do 21 °C, choć mogły wybrać cieplejszą. Latem ciepła woda przy powierzchni i brak tlenu w głębi potrafią zostawić im mało miejsca (Pierce z zespołem, 2013). Gdy jezioro stygnie, ten ścisk mija.

Kiedy to nastąpi, zależy od Twojego jeziora. Wykres pokazuje dziesięć polskich jezior, w których IMGW mierzył temperaturę wody codziennie jesienią 2024 roku.

Wszystkie dziesięć jezior ochłodziło się poniżej 19 °C między 11 a 28 września. 1 listopada miały od 9,5 do 11,8 °C, a 1 grudnia od 4 do 7 °C. Za punkt odniesienia weź 10 °C: pierwsze jezioro osiągnęło je już 19 października, ostatnie dopiero 10 listopada, trzy tygodnie później. Nawet Jezioro Mikołajskie, które leży na Mazurach tak jak Roś, ochłodziło się do 10 °C 18 dni później.

O której godzinie bierze szczupak jesienią?

Szczupak poluje wzrokiem i jest aktywny w dzień. W duńskim jeziorze śledzono oznakowane szczupaki od późnego lata do zimy. W każdym okresie były aktywniejsze w dzień niż w nocy (Baktoft z zespołem, 2012). W kanadyjskim jeziorze nocą prawie się nie ruszały (Diana, 1980).

Rytm dnia zmienia się z porą roku. W lipcu szczupaki w tym samym jeziorze w Niemczech ruszały się najwięcej o świcie i o zmierzchu. W styczniu i lutym tych szczytów już nie było (Kobler z zespołem, 2008). W zbiorniku w Kolorado było tak samo: latem szczyty o świcie i o zmierzchu, zimą równy dzienny rytm (Cook i Bergersen, 1988). Wczesną jesienią świt i zmierzch nadal się opłacają. W listopadzie liczy się cały dzień, a południe jest równie dobre. Nocne wyprawy na szczupaka rzadko mają sens.

Gdzie szukać szczupaka jesienią?

Jednej reguły nie ma, a powiedzenie, że jesienią szczupak schodzi głęboko, też nią nie jest. W czeskim zbiorniku oznakowane szczupaki trzymały się jesienią podobnej głębokości jak latem, około 3 m, a przy tym były aktywniejsze (Říha z zespołem, 2022). W jeziorach Minnesoty to zwykle brak tlenu w głębi decydował, jak głęboko mogły zejść szczupaki. W czasie mieszania wody pływały na szerszym zakresie głębokości (Pierce z zespołem, 2013). W zbiorniku w Kolorado szczupaki ruszały się najmniej w październiku, a najważniejszym stanowiskiem były rośliny (Cook i Bergersen, 1988). W wietrzne dni szczupaki stały dalej od brzegu, ale niekoniecznie głębiej, a w słoneczne podchodziły bliżej (Chapman i Mackay, 1984).

• Ostatnie zielone łąki podwodne i ich zewnętrzne krawędzie. Szczupak trzyma się osłony, dopóki ją ma.
• Spadki dna obok płytkich zatok, w których zbiera się drobnica.
• W wietrzny dzień: dalej od brzegu.
• W jasny, spokojny dzień: płycizny blisko brzegu.
• Na rzece: miejsca, gdzie nurt słabnie, czyli zakola, starorzecza i wejścia do portów.

Jaka pogoda jest najlepsza na jesiennego szczupaka?

Wiatr pomaga. W niemieckim jeziorze połowy rosły razem z siłą wiatru (Kuparinen z zespołem, 2010). Możliwy powód: fale rozbijają światło, a to ułatwia atak z ukrycia. Deszcz nie zmieniał tego, gdzie stały szczupaki w kanadyjskim jeziorze (Chapman i Mackay, 1984).

Ciśnienie i księżyc niewiele wyjaśniają. Ciśnienie nie miało związku z połowami w niemieckim jeziorze. Wokół pełni i nowiu łowiono tam więcej szczupaków, ale to było jedno jezioro i jedno lato, a wyniku dotąd nie powtórzono. Dlatego w klewa księżyc liczy się tylko trochę i tylko u szczupaka. Od świtu do zmierzchu przesuwa indeks najwyżej o 3%: w górę przy pełni i nowiu, w dół w pierwszej i ostatniej kwadrze.

Szczupak w listopadzie: co się zmienia?

Zimna woda wszystko spowalnia. Zimą szczupaki w kanadyjskim jeziorze trawiły posiłek około dwunastu dni (Diana, 1979). To oznacza rzadsze posiłki. Szczupak jednak nie przestaje jeść. W zbiornikach doświadczalnych młode szczupaki jadły przy 5 °C prawie tak samo jak przy 13 °C (Nilsson-Örtman z zespołem, 2026). Dni są krótkie, więc planuj wyjazd wokół najjaśniejszych godzin. I daj odpocząć mocno obławianym miejscom. W doświadczeniu na całym jeziorze szczupaki w ciągu mniej więcej tygodnia nauczyły się omijać przynęty (Arlinghaus z zespołem, 2017).

Jak zaplanować jesienny dzień na szczupaka?

• Sprawdź temperaturę wody na swoim łowisku, a nie datę.
• Póki woda jest jeszcze ciepła, łów o świcie i o zmierzchu. Gdy jest zimna, południe jest równie dobre.
• Wybieraj wietrzne dni zamiast spokojnych.
• Zaczynaj od ostatnich zielonych roślin i spadków obok nich.
• Odpuść noc. Szczupak poluje w dzień.
• Po tłocznym weekendzie daj łowisku odpocząć.

Okres ochronny i wymiar: co sprawdzić?

Szczupak jest chroniony od 1 stycznia do 30 kwietnia, a jego wymiar ochronny to 45 cm. Tak mówi rozporządzenie ministra rolnictwa z 2023 roku. Okręgi PZW i użytkownicy łowisk mogą wprowadzać ostrzejsze zasady, na przykład wyższy wymiar albo dzienny limit. Jesienią szczupaka łowisz więc legalnie, ale zawsze sprawdź regulamin swojego łowiska.

Część o wodzie klewa robi za Ciebie. Wybierz łowisko i szczupaka, a prognoza oszacuje temperaturę wody i oceni najbliższe 24 godziny. Jeszcze przed wyjazdem zobaczysz, które godziny wyglądają najlepiej.