Kiedy biorą ryby najlepiej? Rano, wieczorem czy w nocy

Zapytaj pięciu wędkarzy, kiedy ryby biorą najlepiej, a większość powie: o świcie i o zmierzchu. Dla wielu drapieżników w ciepłej wodzie to się często sprawdza. Nie jest to jednak reguła dla wszystkich ryb. Szczupak i okoń polują w dzień, a karpia i suma latem ciągnie w noc. Zimna woda wyrównuje rytm dnia szczupaka, a okonie mają wtedy wyraźniejsze szczyty. Najlepsza pora zależy więc od gatunku i temperatury wody. Poniżej to, co pokazują badania dla każdego z nich.

Czy ryby naprawdę biorą najlepiej o świcie i o zmierzchu?

Często tak, ale dowody są skromniejsze, niż sugeruje ta zasada. Duży przegląd badań nad dobowym rytmem ryb pokazał, że większość gatunków ma wewnętrzny zegar, ale wiele z nich przechodzi z aktywności dziennej na nocną i odwrotnie. To, kiedy są aktywne, zależy od światła, temperatury, zagrożenia i pokarmu (Reebs, 2002). Większość badań mierzy ruch albo zawartość żołądków. Tylko kilka liczy połowy według pory dnia. Jedno z największych obejmuje 13 lat połowów sandacza amerykańskiego na jeziorze w Wisconsin (Shaw z zespołem, 2021).

Najskuteczniejsze były tam wyprawy wieczorne. Wieczorem co najmniej jednego sandacza amerykańskiego złowiono w 74 procentach wypraw, rano w 71, a w dzień w 61 procentach. Model badaczy, który uwzględnia też przewodnika, przynętę i pogodę, daje tę samą kolejność. To pasuje do sandacza amerykańskiego, łowcy słabego światła. Dwa zastrzeżenia: to jedno jezioro i jeden gatunek, a nocą łowić tam nie wolno. Wieczór oznacza więc czas przed zapadnięciem ciemności. Przewodnik albo żywa przynęta miały większe znaczenie niż pora dnia.

Kiedy bierze szczupak i okoń?

Szczupak poluje w dzień. W duńskim jeziorze śledzono oznakowane szczupaki od późnego lata do zimy i w każdym okresie były aktywniejsze w dzień niż w nocy (Baktoft z zespołem, 2012). W małym jeziorze w Niemczech szczupaki miały latem szczyty aktywności o świcie i o zmierzchu, a zimą tych szczytów już nie było (Kobler z zespołem, 2008). Wędkarze na tym samym jeziorze łowili szczupaki częściej o zmierzchu (Kuparinen z zespołem, 2010). Noc to słaba pora. W kanadyjskim jeziorze szczupaki po zmroku prawie się nie ruszały (Diana, 1980).

Okoń też jest aktywny w dzień. W duńskim jeziorze duże okonie ruszały się w dzień przez cały rok. Od października do kwietnia miały wyraźne szczyty o świcie i o zmierzchu albo w okolicy południa. Latem dzień był bardziej wyrównany, a w cieplejszej wodzie okonie ruszały się trochę także nocą (Jacobsen z zespołem, 2002).

Kiedy bierze sandacz: zmierzch czy noc?

Sandacz i sandacz amerykański to specjaliści od słabego światła. Na czeskiej Łabie oznakowane sandacze trzymały się w dzień w głębi, o świcie i o zmierzchu podchodziły płycej, a nocą stały na płyciznach. Najwięcej ruszały się właśnie o świcie i o zmierzchu, a najmniej nocą (Horký z zespołem, 2008). W mętnym zbiorniku w Danii były najaktywniejsze od 18 do 24 (Jepsen z zespołem, 1999). U sandacza amerykańskiego najwięcej ryb wpadało do sieci krótko po zmierzchu (Kelso, 1978). Planuj więc zmierzch i pierwsze godziny ciemności. Środek nocy jest mniej pewny.

Kiedy biorą karp, sum i leszcz?

Karpia i suma latem ciągnie w noc. Karpie w jeziorze w Minnesocie żerowały głównie nocą (Bajer z zespołem, 2010). Na nęconych miejscach pojawiały się od zmierzchu do rana, a w pełnym świetle dnia rzadko (Hundt z zespołem, 2022). Badanie telemetryczne z hiszpańskiego zbiornika wnosi tu zastrzeżenie. Latem karpie ruszały się tam nocą mniej, a od grudnia do kwietnia prawie nie miały rytmu dobowego (Benito z zespołem, 2015). Sumy w szwedzkim jeziorze były latem i późną jesienią aktywne głównie nocą i o zmierzchu podpływały pod powierzchnię (Bergström z zespołem, 2024). W czeskiej rzece latem były aktywne przez całą dobę. Jesienią były najaktywniejsze o zmierzchu, a zimą spokojne, z małymi szczytami w dzień (Slavík z zespołem, 2007).

Leszcz i płoć latem żerują głównie w dzień (Vašek i Kubečka, 2004), a do sieci najwięcej ich wpada wokół zachodu i wschodu słońca (Prchalová z zespołem, 2010). Gdy woda stygnie z 20 do 10 °C, płoć przenosi żerowanie z dnia na świt i zmierzch (Hautala, 2008).

A pstrąg?

Pstrągi potokowe w belgijskim strumieniu były najaktywniejsze o zmierzchu w każdej porze roku, jesienią i zimą jeszcze wyraźniej niż latem (Ovidio z zespołem, 2002). W dwóch strumieniach w Wyoming latem ruszały się więcej o zmierzchu i nocą niż w dzień (Young, 1999). O pstrągach w jeziorach wiemy mniej.

Jak temperatura wody zmienia porę brań?

Temperatura wody zmienia rytm dnia, a każdy gatunek reaguje inaczej. Ciepła woda przesuwa niektóre gatunki w noc, na przykład karpia i suma. U części ryb zimna woda wyrównuje dzień. Szczupak zimą traci swoje szczyty (Kobler z zespołem, 2008). Karp od grudnia do kwietnia prawie nie ma rytmu dobowego (Benito z zespołem, 2015). Okoń robi odwrotnie i ma najwyraźniejsze szczyty w chłodnych miesiącach (Jacobsen z zespołem, 2002). Wykres zbiera to, co badania pokazały dla sześciu popularnych gatunków.

Czytaj go jako wskazówkę, kiedy ryby się ruszają i żerują, a nie jako liczbę brań. Wszystkie te badania śledziły oznakowane ryby. Tam, gdzie badania się różnią, jak przy karpiu nocą, wykres idzie za badaniami żerowania. Przy sumie latem idzie za badaniem ze szwedzkiego jeziora, a dla sandacza zimą jasnych danych brak.

• Szczupak: aktywny w dzień. Latem świt i zmierzch, w zimnej wodzie cały dzień.
• Okoń: aktywny w dzień. Najwyraźniejsze szczyty od października do kwietnia, o świcie, o zmierzchu albo w południe.
• Sandacz: zmierzch i pierwsze godziny ciemności.
• Karp: latem od zmierzchu do rana, zimą bez wyraźnego rytmu.
• Sum: latem noc i zmierzch, zimą spokojny.
• Pstrąg potokowy: zmierzch o każdej porze roku.

Czy w południe nie ma sensu łowić?

Dla wielu ryb ma. Szczupak i okoń polują w dzień, a w zimnej wodzie warto łowić je także w południe. Słabą porą jest południe głównie dla sandacza w czystej wodzie oraz latem dla karpia i suma.

Czy kalendarz brań i księżyc pomagają wybrać godzinę?

Nie w sposób, na którym można polegać. W badaniu połowów pstrągów w Ameryce Północnej popularne tabele solunarne nie przewidziały wyników, a temperatura powietrza wypadła lepiej (Quigley z zespołem, 2023). W danych z Wisconsin wpływ księżyca był bardzo mały (Shaw z zespołem, 2021). Dlatego klewa opiera się na prawdziwym wschodzie i zachodzie słońca na Twoim łowisku, a nie na tabelach księżycowych. Faza księżyca ma znaczenie tylko u szczupaka i to niewielkie: najwyżej 3%.

Jak znaleźć dziś najlepsze godziny na swoim łowisku?

Sprawdź trzy rzeczy: gatunek, temperaturę wody i światło. To robi za Ciebie klewa. Wybierz łowisko i rybę, a prognoza oceni najbliższe 24 godziny na podstawie wschodu i zachodu słońca w tym miejscu, szacowanej temperatury wody i pogody. Dobowa krzywa zmienia się z gatunkiem i z tym, jak ciepła jest woda.